Ana Sayfa › Sözlük
📖 Halka Arz Sözlüğü
İzahname'den tahsisata, tavan serisinden konsorsiyuma — halka arz sürecinde geçen 91 temel terim, sade Türkçe açıklamalarıyla.

A

Alt Pazar
Belirli ölçütlerin altında kalan veya özel izleme kapsamındaki payların işlem gördüğü pazardır. İşlem koşulları diğer pazarlardan farklılık gösterebilir.
Analist Raporu
Aracı kurum analistlerinin şirketi ve halka arz fiyatını değerlendirdiği rapordur. Değerleme yöntemlerine ve varsayımlara dair bağımsız bir bakış sunar; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
Ana Pazar
Borsa İstanbul'da orta ölçekli şirketlerin paylarının işlem gördüğü pazardır. Pazarlar arası geçiş, şirketin karşıladığı ölçütlere göre değişebilir.
Aracılık Yüklenimi
Aracı kurumun, halka arz edilen payların satışına ilişkin üstlendiği sorumluluğu ifade eder. Bakiye yüklenim ve en iyi gayret aracılığı gibi farklı türleri vardır.
Aracı Kurum
Yatırımcıların sermaye piyasası işlemlerini yürütmesine aracılık eden, SPK tarafından yetkilendirilmiş kuruluştur. Halka arza katılım, yetkili bir aracı kurum veya banka üzerinden yapılır.

B

Bağımsız Denetim Raporu
Şirketin finansal tablolarının, bağımsız bir denetim kuruluşu tarafından ilgili muhasebe standartlarına uygunluğunun incelenmesi sonucu hazırlanan rapordur. Finansal verilerin güvenilirliğine dair görüş içerir.
Bakiye Yüklenim
Aracı kurumun, satılamayan payları önceden belirlenen fiyattan kendisinin almayı taahhüt ettiği aracılık türüdür. Bu yöntemde arzın tamamının satılması güvence altına alınır.
Benzer Şirket Analizi
Şirketin değerinin, aynı sektördeki benzer şirketlerin piyasa çarpanlarıyla karşılaştırılarak tahmin edildiği yöntemdir. F/K ve FD/FAVÖK gibi çarpanlar bu analizde sıkça kullanılır.
BIST Halka Arz Endeksi
Yakın dönemde halka arz edilmiş payların performansını izlemek üzere oluşturulan borsa endeksidir. Endeks kapsamına giriş ve çıkış belirli kurallara bağlıdır.
Birim Fiyat
Bir adet payın halka arzdaki satış fiyatıdır. Ödenecek toplam tutar, birim fiyatın talep edilen pay sayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
Birincil Piyasa
Payların ihraççı şirket tarafından yatırımcıya doğrudan ilk kez satıldığı piyasadır. Halka arzda toplanan para bu aşamada şirkete veya satan ortağa gider.
Blokaj
Bir pay veya nakit tutarın, belirli bir işlem tamamlanana kadar geçici olarak kullanıma kapatılmasıdır. Halka arzda talep tutarı, dağıtım kesinleşene kadar hesapta bloke edilebilir.
Borsa İstanbul
Türkiye'nin pay, borçlanma araçları ve diğer sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü organize borsasıdır. BİST olarak da anılır ve halka arz edilen paylar burada işlem görür.
Borsa Kodu
Bir şirketin paylarının borsada işlem görürken kullanılan kısa harf koduna verilen addır. Yatırımcılar payı bu kodla arar ve işlem yapar.

D

Dağıtım Sonucu
Her yatırımcıya kaç lot pay verildiğini gösteren nihai sonuçtur. Kullanılan dağıtım yöntemine ve toplam talebe göre şekillenir.
Dağıtım Yöntemi
Toplanan talebin yatırımcılar arasında hangi esasa göre paylaştırılacağını belirleyen kuraldır. Eşit dağıtım ve oransal dağıtım en yaygın yöntemlerdir. İlgili →
Değerleme
Bir şirketin ekonomik değerinin çeşitli yöntemlerle hesaplanmasıdır. Halka arz fiyatının belirlenmesinde değerleme sonuçları temel alınır.

E

Ek Satış
Talebin yoğun olması durumunda, önceden belirlenen sınırlar içinde arz edilen pay miktarının artırılmasıdır. Ek satış hakkı izahnamede açıklanır.
En İyi Gayret Aracılığı
Aracı kurumun, payların satışı için azami çabayı göstermeyi taahhüt ettiği ancak satılamayan payları alma yükümlülüğü üstlenmediği aracılık türüdür. Satılamayan paylar ihraççıya kalır.
Eşit Dağıtım
Payların, talep tutarına bakılmaksızın katılan yatırımcılar arasında olabildiğince eşit biçimde paylaştırıldığı yöntemdir. Küçük yatırımcının da pay alma olasılığını artırır. İlgili →

F

FAVÖK
Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr; şirketin esas faaliyetlerinden elde ettiği operasyonel kârlılığı gösterir. İşletmenin nakit yaratma gücüne dair göstergedir.
FD/FAVÖK
Firma Değeri/FAVÖK oranı; şirketin firma değerinin faiz, vergi ve amortisman öncesi kârına bölünmesiyle bulunur. Sermaye yapısından bağımsız karşılaştırma imkânı sağladığı için değerlemede yaygın kullanılır.
Fiili Dolaşım
Bir şirketin paylarından borsada serbestçe alınıp satılabilen, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan bölümüdür. Büyük ortakların elindeki bloke paylar fiili dolaşıma dahil edilmez.
Fiili Dolaşımdaki Pay Oranı
Şirketin toplam payları içinde serbestçe işlem görebilen payların oranıdır. Bu oran, payın likiditesi hakkında fikir verir.
Finansal Tablolar
Şirketin mali durumunu ve performansını gösteren bilanço, gelir tablosu ve nakit akım tablosu gibi raporlardır. Genellikle bağımsız denetimden geçmiş olarak izahnamede yer alır.
Fiyat Aralığı ile Talep Toplama
Halka arz fiyatının bir alt ve üst sınır arasında belirlenip talebin bu aralık üzerinden toplandığı yöntemdir. Kesin fiyat, talep sürecinin sonunda netleşir.
Fiyat İstikrarı
Payların işlem görmeye başlamasının ardından, önceden belirlenen esaslar çerçevesinde fiyat dalgalanmalarını dengelemeye yönelik işlemlerdir. Uygulanıp uygulanmayacağı ve koşulları izahnamede açıklanır.
Fiyat Tespit Raporu
Halka arz fiyatının hangi yöntem ve varsayımlarla belirlendiğini açıklayan rapordur. Değerleme çarpanları ve indirgenmiş nakit akımı gibi yaklaşımlar bu raporda gerekçelendirilir.
Fon Kullanım Yeri
Halka arzda toplanan kaynağın şirket tarafından hangi amaçlarla kullanılacağını açıklayan bölümdür. Yatırım, borç azaltımı veya işletme sermayesi gibi kalemler izahnamede belirtilir.
F/K
Fiyat/Kazanç oranı; payın fiyatının hisse başına net kâra bölünmesiyle bulunur. Şirketin kârına kıyasla ne kadar değerlendiğine dair fikir verir.

G

Geri Alım Taahhüdü
Belirli koşullar altında payların ihraççı veya ilgili taraflarca geri alınacağına dair verilen taahhüttür. Kapsamı ve koşulları izahnamede belirtilir; getiri garantisi anlamına gelmez.

H

Halka Açıklık Oranı
Şirketin toplam sermayesi içinde halka arz edilen payların yüzdesel oranıdır. Halka açıklık oranı yükseldikçe payların dolaşımdaki miktarı artar.
Halka Arz
Bir şirketin paylarının ilk kez veya yeniden geniş bir yatırımcı kitlesine satışa sunulması sürecidir. Sürecin çerçevesi SPK mevzuatına göre belirlenir ve paylar Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlar. İlgili →
Halka Arz Fiyatı
Payların halka arzda yatırımcıya satıldığı birim fiyattır. Sabit bir tutar olarak ya da bir fiyat aralığı üzerinden belirlenebilir.
Halka Arz Sonuçları
Toplanan toplam talep, katılımcı sayısı ve dağıtım verilerini içeren, talep toplama bittikten sonra açıklanan sonuçlardır. KAP üzerinden kamuya duyurulur.

İ

İkincil Halka Arz
Payları zaten borsada işlem gören bir şirketin, mevcut ortaklarının payları veya yeni ihraç edilen paylar aracılığıyla ek pay satışı yapmasıdır. Şirket ilk halka arzını çoktan tamamlamış durumdadır.
İkincil Piyasa
Halka arz tamamlandıktan sonra payların yatırımcılar arasında el değiştirdiği piyasadır. Borsa İstanbul'daki günlük alım satım işlemleri ikincil piyasada gerçekleşir.
İlk Halka Arz (IPO)
Daha önce borsada işlem görmeyen bir şirketin paylarını ilk kez halka açması ve borsaya kote olmasıdır. İngilizce Initial Public Offering ifadesinin kısaltması olan IPO ile de anılır. İlgili →
İndirgenmiş Nakit Akımı (İNA)
Şirketin gelecekte üreteceği tahmini nakit akımlarının bugünkü değerine indirgenmesine dayanan değerleme yöntemidir. Gelecek beklentileri ve iskonto oranı sonucu doğrudan etkiler.
İskonto
Halka arz fiyatının, şirketin hesaplanan değerlemesine kıyasla daha düşük belirlenmesi durumudur. Yatırımcıya sunulan indirim olarak ifade edilir; getiri garantisi anlamına gelmez.
İşlem Görmeye Başlama Tarihi
Halka arz edilen payların Borsa İstanbul'da ilk kez alınıp satılmaya başlandığı gündür. Bu tarih KAP üzerinden duyurulur. İlgili →
İzahname
Halka arz edilen şirketi, faaliyetlerini, finansallarını ve riskleri ayrıntılı biçimde anlatan, SPK onayından geçen resmî belgedir. Yatırım kararından önce incelenmesi önerilen temel kaynaktır. İlgili →
İzahname Eki
İzahname onaylandıktan sonra ortaya çıkan önemli gelişmeleri yatırımcıya duyurmak için hazırlanan ek belgedir. SPK onayıyla yürürlüğe girer ve izahnamenin ayrılmaz parçası sayılır.
İzahname Özeti
İzahnamedeki temel bilgilerin sade ve kısa biçimde toplandığı bölümdür. Şirketin ana faaliyetlerini, arzın koşullarını ve öne çıkan riskleri özetler.

K

Kaç Lot Düşer
Bir yatırımcının halka arzdan kaç adet pay alabileceğine dair tahmini ifade eder. Kesin sonuç, toplam talep ve dağıtım yöntemi belli olduktan sonra netleşir. İlgili →
KAP
Kamuyu Aydınlatma Platformu, borsa şirketlerine ilişkin resmî bildirimlerin yayımlandığı elektronik platformdur. Halka arz duyuruları ve sonuçları KAP üzerinden kamuya açıklanır.
Karma Halka Arz
Hem yeni pay ihracını hem de mevcut ortakların pay satışını birlikte içeren halka arz türüdür. Toplanan kaynağın bir kısmı şirkete, bir kısmı satan ortaklara gider.
Katılım Endeksi Uygunluğu
Bir şirketin faaliyet alanı ve finansal ölçütler bakımından katılım esaslarına uygun olup olmadığını ifade eder. Uygunluk, ilgili endeks metodolojisine göre değerlendirilir.
Kaydileştirme
Payların fiziki senet yerine elektronik kayıt biçiminde tutulmasıdır. Türkiye'de paylar MKK nezdinde kaydi olarak izlenir.
Kişi Başına Düşen Lot
Dağıtım sonucunda bir yatırımcıya ortalama olarak isabet eden pay adedidir. Toplam arz büyüklüğüne, katılımcı sayısına ve dağıtım yöntemine göre değişir. İlgili →
Konsorsiyum
Büyük halka arzlarda satışın gerçekleştirilmesi için bir araya gelen aracı kurumlar grubudur. Talebin geniş bir yatırımcı kitlesine ulaştırılmasını sağlar.
Konsorsiyum Lideri
Halka arz konsorsiyumunu koordine eden ve süreci yöneten aracı kurumdur. İzahname hazırlığı, fiyatlama ve dağıtım gibi aşamalarda başrolü üstlenir.
Konsorsiyum Üyesi
Halka arzda satışa aracılık eden, konsorsiyum lideri dışındaki aracı kurumlardır. Kendi yatırımcı ağları üzerinden talep toplanmasına katkı sağlar.
Kurumsal Yönetim
Şirketin şeffaflık, hesap verebilirlik ve pay sahiplerinin haklarının korunması ilkeleri çerçevesinde yönetilmesidir. Kurumsal yönetim uygulamaları yatırımcı güveni açısından önem taşır.

L

Likidite
Bir payın fiyatını önemli ölçüde etkilemeden kolayca alınıp satılabilme derecesidir. Yüksek likidite, alım satımın daha rahat yapılabildiği anlamına gelir.
Lock-up
Belirli ortakların ellerindeki payları önceden tanımlanan bir süre boyunca satmayacaklarına dair taahhüttür. Bu süre boyunca ilgili paylar piyasaya arz edilmez.
Lot
Pay alım satımında kullanılan işlem birimidir. Türkiye'de 1 lot 1 paya karşılık gelir.

M

MKK
Merkezi Kayıt Kuruluşu, sermaye piyasası araçlarının kaydını elektronik ortamda tutan kuruluştur. Yatırımcıların sahip olduğu paylar MKK nezdinde kayden izlenir.

N

Nemalandırma
Halka arz sürecinde bloke edilen tutarın, dağıtım kesinleşene kadar getiri elde edecek şekilde değerlendirilmesidir. Uygulama esasları aracı kuruma ve arzın koşullarına göre değişebilir.
Net Aktif Değer (NAD)
Bir şirketin veya fonun varlıklarının toplam değerinden yükümlülüklerinin çıkarılmasıyla bulunan değerdir. Özellikle varlık ağırlıklı şirketlerin değerlemesinde kullanılır.
Net Borç
Şirketin toplam finansal borçlarından nakit ve nakit benzeri varlıklarının çıkarılmasıyla bulunan tutardır. Borçluluk düzeyini ve finansal riski değerlendirmede kullanılır.
Nitelikli Yatırımcı
SPK düzenlemelerinde tanımlanan, belirli bilgi birikimi veya finansal ölçütleri karşılayan yatırımcı türüdür. Bazı ihraçlar yalnızca nitelikli yatırımcılara yönelik yapılabilir.
Nominal Değer
Bir payın üzerinde yazılı olan itibari değeridir. Türkiye'de paylar genellikle 1 TL nominal değerle ihraç edilir; halka arz fiyatı nominal değerden farklı olabilir.

O

Oransal Dağıtım
Payların, her yatırımcının talep ettiği tutarla orantılı biçimde paylaştırıldığı yöntemdir. Daha yüksek talep giren yatırımcı, oransal olarak daha fazla pay alır. İlgili →
Ortak Satışı
Şirketin mevcut ortaklarının sahip olduğu payların bir kısmının halka satılmasıdır. Bu yöntemde elde edilen tutar şirkete değil, payları satan ortaklara gider.

Ö

Özet
Halka arza ilişkin en kritik bilgilerin kısa biçimde derlendiği tanıtıcı metindir. Ayrıntılar için izahnamenin tamamına başvurulması gerekir.

P

Pay
Bir şirketin sermayesinin bölündüğü en küçük birimdir. Pay sahibi, şirkette payı oranında ortaklık hakkına sahip olur.
PD/DD
Piyasa Değeri/Defter Değeri oranı; şirketin piyasa değerinin öz kaynak defter değerine bölünmesiyle hesaplanır. Payın defter değerine göre pahalı mı ucuz mu olduğuna dair bir göstergedir.
Piyasa Değeri
Bir şirketin toplam pay sayısı ile pay fiyatının çarpımıyla bulunan değeridir. Şirketin borsadaki toplam büyüklüğünü ifade eder.
Prim
Halka arz fiyatının nominal değerin üzerinde belirlenmesi durumunda aradaki farkı ifade eder. Örneğin nominali 1 TL olan bir payın daha yüksek fiyattan satılması primli ihraç anlamına gelir.

R

Risk Faktörleri
Şirkete, sektöre ve halka arza ilişkin olası olumsuz gelişmelerin izahnamede sıralandığı bölümdür. Yatırım kararından önce dikkatle okunması gereken uyarıları içerir.

S

Sabit Fiyatla Talep Toplama
Halka arz fiyatının önceden tek bir tutar olarak belirlenip talebin bu fiyat üzerinden toplandığı yöntemdir. Yatırımcı payları bu sabit fiyattan talep eder.
Satmama Taahhüdü
Halka arzda payların belirli bir dönem boyunca satılmayacağına dair verilen taahhüttür. Lock-up ile aynı anlamda kullanılır ve arz sonrası satış baskısını sınırlamayı amaçlar.
Sermaye Artırımı Yoluyla Halka Arz
Şirketin yeni pay ihraç ederek sermayesini artırdığı ve bu payları halka sattığı yöntemdir. Toplanan kaynak doğrudan şirkete girer ve genellikle yatırım veya borç azaltımı için kullanılır.
SPK
Sermaye Piyasası Kurulu, sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kamu kurumudur. Halka arzların izahnameleri ve süreçleri SPK onayına tabidir.

T

Taban Fiyat
Bir payın işlem gününde inebileceği en düşük fiyat seviyesidir. Belirlenen fiyat marjı, bir önceki referans fiyata göre hesaplanır. İlgili →
Tahsisat
Halka arz edilen payların, farklı yatırımcı gruplarına önceden ayrılan bölümüdür. Örneğin yurt içi bireysel, yurt içi kurumsal ve yurt dışı kurumsal yatırımcılar için ayrı tahsisat oranları belirlenir. İlgili →
Tahsisat Grubu
Halka arzda payların ayrıldığı yatırımcı kategorisidir. Her grubun toplam arz içindeki payı ve dağıtım esasları izahnamede açıklanır.
Takasbank
İstanbul Takas ve Saklama Bankası, borsa işlemlerinin takasını ve saklama hizmetlerini yürüten kuruluştur. Alım satım işlemlerinin nakit ve pay yükümlülükleri Takasbank aracılığıyla sonuçlandırılır.
Talep Toplama
Yatırımcıların belirlenen tarihlerde, yetkili aracı kurumlar aracılığıyla halka arza katılım taleplerini iletmesi aşamasıdır. Bu dönemde girilen talepler dağıtımın temelini oluşturur. İlgili →
Talep Toplama Tarihi
Halka arza talep verilebilecek gün veya günleri ifade eder. Bu tarihler dışında talep girilemez; genellikle birkaç iş günü sürer. İlgili →
Tasarruf Sahiplerine Satış Duyurusu
Halka arzın fiyatını, tarihlerini, tahsisat oranlarını ve dağıtım esaslarını yatırımcılara duyuran resmî belgedir. Talep toplama başlamadan önce yayımlanır.
Tavan Fiyat
Bir payın işlem gününde çıkabileceği en yüksek fiyat seviyesidir. Fiyat marjı ilgili pazarın kurallarına göre uygulanır. İlgili →
T+2
Pay alım satım işlemlerinde takasın, işlem gününü izleyen ikinci iş günü tamamlandığını ifade eden takas kuralıdır. İşlem yapılan pay ve nakit bu süre sonunda hesaplara geçer.

V

Virman
Nakit veya payın bir hesaptan başka bir hesaba aktarılması işlemidir. Yatırımcı, farklı hesapları arasında virman yaparak bakiyesini taşıyabilir.

Y

Yatırım Hesabı
Yatırımcının pay ve diğer sermaye piyasası araçlarını alıp saklayabildiği hesaptır. Halka arza katılmak için yetkili bir aracı kurum veya bankada yatırım hesabı bulunması gerekir. İlgili →
Yetersiz Bakiye
Talep edilen pay tutarını karşılamaya yetecek nakdin hesapta bulunmaması durumudur. Bakiye yeterli değilse halka arz talebi geçerli biçimde iletilemez.
Yıldız Pazar
Borsa İstanbul'da belirli büyüklük ve likidite ölçütlerini karşılayan payların işlem gördüğü pazardır. Genellikle piyasa değeri ve fiili dolaşımı yüksek şirketler bu pazarda yer alır.
Yurt Dışı Kurumsal Yatırımcı
Yurt dışında yerleşik kurumsal yatırımcılara ayrılan tahsisat grubudur. Uluslararası fonlar ve kuruluşlar bu grupta yer alır.
Yurt İçi Bireysel Yatırımcı
Türkiye'de yerleşik gerçek kişi yatırımcıları kapsayan tahsisat grubudur. Bireysel yatırımcılar taleplerini yetkili aracı kurumlar üzerinden iletir.
Yurt İçi Kurumsal Yatırımcı
Türkiye'de yerleşik fonlar, şirketler ve benzeri tüzel kişilerden oluşan tahsisat grubudur. Genellikle daha yüksek tutarlı taleplerle katılırlar.
Terimlerin uygulamalı anlatımı için rehber ve sık sorulan sorular sayfalarımıza bakabilirsiniz.